Бұлшықеттің жиырылу механизмі. Биология, 10 сынып, презентация.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары:

Пәнге тән лексика мен терминология:

бұлшықет, бұлшық ет талшықтары, миофибрилла құрылымы: актин/жіңішке жіпшелер/, миозин /жуан жіпшелер, саркомер, сарколемма, саркоплазма,саркоплазматикалық ретикулум, көлденең (T) канал, тропонин,тропомиозин; жиырылу, қажу.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Ашық/күңгірт филамент аталады...........

Ионы кальция жинақталады........

Тропомиозиннің конформациясының өзгерісі белсенді орталықтарды ашады........

1. Қалай ойлайсыздар, ағзаның қозғалуы ненің есебінен жүзеге асады?

2. Қаңқа бұлшықеті жиырылғанда қандай процестер жүзеге асады?

Талқылау сұрақтары

Бұлшықеттің жиырылу механизмі.

Жиырылу және босаңсу күйіндегі бұлышқеттер құрылымының суреттерін сызбада құрастыра алады;

Бұлышқеттердің жиырылуы туралы анимацияны көре отырып актин мен миозин жұмысын сараптайды;

Бұлшықет талшықтарының жиырылуына қатысатын барлық құрылымдарды суретте ажырата алады;

Бұлшықеттің жиырылу кезеңдерді онда өтетін үрдістермен сәйкестендіре алады;

Хангсли мен Хенсонның сырғанақ жіп теориясын түсіндіре алады.

Бұлшықеттің жиырылу механизмі

Қаңқа бұлшықеті жиырылуының молекулалық механизмі

1 – актин филаменті

Қаңқа бұлшықетінің қозу және жиырылуының түйісуі

1 – саркоплазматикалық мембрананың көлденең каналы

Қаңқа бұлшықетінің фазалары мен жиырылу режимдері

А – бұлшықет жиырылуының фазалары мен кезеңдері,

Бұлшықет ұзындығының өзгерісі көк түспен берілген, бұлшықеттегі әрекет потенциалы қызыл, бұлшықеттің қозуы күлгін туспен берілген.

Бұлшықеттің жиырылуы:

https://www.youtube.com/watch?v=QVc0DtzVHLQ

Миозин мен актин талшықтарының ұзындықтары өзгермейді

Миозин мен актин талшықтарының ұзындықтары өзгермейді

Белгілеңіз

Жауапты тексереміз

Актин мен миозин жіптерінің сырғу механизмінің анимациясын суреттеу үшін бұлшықеттің жиырылу механизмінің моделін жасау.

Критерийлер:

1.Модельде сырғанауға қатысатын құрылымдар нақты көрсетілген.

2.Құрылымдар қызметін оқушы қысқа, нақты сипаттайды.

Бұлшықеттің босаңсу кезеңдері мен онда өтетін үдерістермен сәйкестендіріңіз

Бұлшықет талшықтарының жиырылу кезеңдері мен онда өтетін үдерістермен сәйкестендіріңіз

Рефлексия

- нені білдім, нені үйрендім

- нені толық түсінбедім

- немен жұмысты жалғастыру қажет