Диализ әдістері. Биология, 10 сынып, дидактикалық материал.

Перитонеалдық диализ

ПД науқас денесінің ішінде қанмен қандай да бір тікелей жасалатын манипуляциясыз орындалады. Құрсақ қуысына залалсыздандырылған диализдеуші ерітінді енгізіліп, онда 4-12 сағат аралығында қалдырылады. Кейін ерітінді шығарылады, онымен бірге ағзадан зат алмасу өнімдері мен мөлшерден артық сұйықтықтар шығарылады. Емшара кейде күніне 3-5 рет (амбулаториялық жағдайда үнемі орындалатын перитонеалдық диализ (ҮАПД)) немесе аппараттың көмегімен түн бойы (автоматты перитонеалдық диализ (АПД)) жасалады.

Перитонеалдық диализдің қағидаттары

Шамамен 2 л жуық диализдік ерітінді құрсақ қуысына арнайы түтіктің – перитонеалдық диализге арналған катетермен енгізіледі. Бұл үрдіс «инфузия» деп аталады. Тазарту үрдісі құрсақ қуысында орындалады, құрсақ қуысының мембранасы табиғи сүзгіш ретінде қызмет атқарады. Қалдық өнімдер мен мөлшерден артық сұйықтық денеден диализдік ерітіндіге перитонеалдық мембрана арқылы шығарылады. Бұл үрдіс «күту уақыты» деп аталады. 4-12 сағаттан соң барлық сұйықтық құрсақ қуысынан 20-30 минутқа созылатын «дренаж» деп аталатын үрдіс барысында шығарылады. Кейін құрсақ қуысына залалсыздандырылған диализдік ерітіндінің жаңа мөлшерлемесі енгізіліп, үрдіс қайталанады. Пайдаланылған диализдік ерітіндіні ағызу мен жаңа ерітіндіні енгізу үрдісі «алмастыру» деп аталады және негізінен, гравитация есебінен орындалады. Осындай ауыстыруға кететін уақытты санамағанда, орташа есеппен 30-40 минут, күніне 3-5 рет — қалған уақытта күн бойы қалаған шаруалармен айналыса алады (жұмыс, оқу және тіпті саяхаттау).

Катетерді орнату

Перитонеалдық диализ құрсақ қуысына қатынасты талап етеді. Бұл перитонеалдық диализге арналған катетердің көмегімен жүзеге асырылады. Катетер әдетті құрсақ қуысына құрсақ қуысының қабырғасы арқылы енгізілетін, қарындаштың көлеміндегі жұқа пластик түтік болып табылады. Катетерді әдетте хирург немесе нефролог жалпы немесе жергілікті анестезия жасай отырып орнатады. Катетер науқастың денесінде үнемі орнатулы болады, сыртқа тек қана жүйені және ерітіндіні алмастыру кезінде перитонеалдық диализге қажетті қалтаны жалғауға арналған бөлігі шығып тұрады. ҮАПД және АПД үшін бірдей катетерлер қолданылады. Катетер орнатылған уақыт пен перитонеалдық диализді бастау арасында шамамен 2 апта күткен абзал.

Оның үстіне, катетер мен маңының гигиенасын сақтау өте маңызды. Жұқпаға шалдықпау үшін гигиенаның барлық талаптарын қалай сақтау керек.

Қалыпты өмір сүре ала ма?

Перитонеалдық диализдегі науқастар емделу басталғанға дейін шұғылданған барлық шаруаларымен айналыса алады, ал бүйректің қалдық қызметтерінің неғұрлым қолайлы диетаны ұстай отырып, ұзақ уақытқа сақталуы мүмкін. Сұйықтық пен тұзды тұтынуды шектеудің қажет болуы ықтимал.

Бүйректі ауыстырып қондыру

Бүйректі ауыстырып қондыру науқастың барынша сапалы өмір сүруін қамтамасыз ететін керемет амал болып табылады. Бүйректі ауыстырып қондыру бүйректің созылмалы дертінен айықтырмайтыны жөнінде атап айту керек, бұл тек емнің бір түрі.

Бұнда тек пайда ғана емес, қауіп те бар

Ауыстырып қондырудың артықшылықтарына қарамастан, өмір сапасының артатындығына кепіл жоқ.

Донорлық мүшелердің жеткіліксіздігі

Ауыстырып қондырылатын бүйректі туыс немесе туыс емес тірі донорлардан да алуға болады. Кейбір елдерде, олар адал ниетпен қайырым жасап, жәрдем еткісі келетін жасырын тірі донорлардан да алуы мүмкін..

Адамның барлығы ауыстырып қондыруға жарамды бола бермейді. Ауыстырып қондыруды қиындататын немесе аса қауіпті ететін басқа да аурудың болуы мүмкін. Қол жетімді донордың бүйрегі ағзаның сипаттамаларына сай келуі керек.

Ауыр операция

Трансплантациялық хирургия дегеніміз кең көлемде жедел түрде оталық шаралар қолдану. Бұл, ауруханада 4-7 күн болу керектігін білдіреді. Ота жасалған соң бүйректің ажырауына жол бермейтін дәріні өмір бойы қабылдау қажет болады.