Биологиялық объектілерден нәруызды сандық және сапалық реакциялармен анықтау. Биология, 10 сынып, дидактикалық материал.

Аты, тегі:________________________ Сыныбы:_________ Күні______________

 Практикалық жұмыс №

Биологиялық объектілерден нәруызды сандық және сапалық реакциялармен анықтау

І Жұмыстың мақсаты: Биологиялық объектілерден (жұмыртқа, ірімшік, үрмебұршақ) нәруызды сандық және сапалық реакциялармен анықтау

ІІ Гипотеза: _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 Айнымалылар:

ІІІ Материалдар мен құрылғылар:

• Жұмыртқа нәруызы, ірімшік, үрмебұршақ
• NaOH, 10% ерітіндісі;
• CuSO₄, 1% ерітіндісі,
• концентрлі азот қышқылы
• үгіткішті үккіш
• сынауықтар
• пышақ
• ақ плитка
• спектрофотометр
• кюветалар

 Қауіп-қатерді бағалау.

 Теориялық негіздеме

Тағам өнімдерінде нәруыздың болуын сапалық реакция арқылы анықтайды. Оның белгісі ретінде 1) түсті реакциялар; 2) тұнба реакциясы байқалады.

Пептидтік байланысқа Биурет реакциясы.

 Биурет реакциясы - пептидтік байланыстың (-CO-NH-) сілтілі ортада мыс сульфатымен боялған комплексті байланысты түзу қабілеттілігі, ал түстің қарқындылығы полипептидтік тізбектің ұзындығына байланысты болады.

 Ксантопротеин реакциясы (грек.ксанты-сары) құрамында бензол ядросы бар нәруыздар концентрлі азот қышқылымен сары түс береді.

 Нәруыздың санын анықтау үшін спектрофотометрлік әдісті қолданады. Спектрофотометр (спектр, метр сөзінен (гр. photo's — жарық және гр. metreo - өлшеймін) — жарық толқынының ұзындығына байланысты екі монохроматты жарық ағымдарының интенсивтіліктерінің қатынасын өлшеуге арналған оптикалық аспап. Спектрофотометрлік әдіспен нәруызды анықтау ароматты аминқышқылдарының (триптофан, тирозин, аз көлемде фенилаланин) максимум 280 нм ультракүлгін жарықты жұтылуына негізделген.

 Қабаты 10 мм қалыңдықтағы кюветаны қолданғанда 1 мг/мл ерітіндідегі белок концентрациясы оптикалық тығыздығы 280 нм 1 тең болатыны туралы шешім қабылданған.

 ІV Жұмыс барысы.

 Сапалық реакция үшін:

Өнімдерді (ірімшік, үрмебұршақ) 1 гр етіп өлшеңіз. Біркелкі қалыпқа келгенше үккіште езіңіз, сынауыққа салыңыз және оған 3 мл дистилденген су құйыңыз. Ал жұмыртқа альбуминін бірден 3 мл мөлшерде сынауыққа құйыңыз. Биурет реакциясын жүргізіңіз. Алынған нәтижелерді Кесте-1 ге енгізіңіз.

 Өнімдерді (ірімшік, үрмебұршақ) 1 гр етіп өлшеңіз. Біркелкі қалыпқа келгенше үккіште езіңіз, сынауыққа салыңыз және оған 3 мл дистилденген су құйыңыз.Ал жұмыртқа альбуминін бірден 3 мл мөлшерде сынауыққа құйыңыз. Ксантопротеин реакциясын жүргізіңіз. Алынған нәтижелерді Кесте-2 ге енгізіңіз.

 Сандық реакция үшін:

 Берілген үлгілерден (ірімшік, үрмебұршақ) 1 гр өлшеп, біркелкі қалыпқа келгенше үккіште езіңіз, сынауыққа салып, нөмірлеп, үстінен 3 мл дистилденген су құйыңыз. Ал жұмыртқа альбуминін бірден 3 мл мөлшерде сынауыққа құйыңыз.

 Кварцтелген кюветаға 3 мл нәруыз ерітіндісін құйып, СФ 260 нм мен 280 нм оптикалық тығыздығын өлшейді. Алынған нәтижелер негізінде формула бойынша белоктың санын анықтайды:

 Алынған нәтижелерді Кесте-3 толтырыңыз және әртүрлі өнімдердегі белок мөлшерінің гистограммасын тұрғызыңыз.

 V Деректер мен нәтижелер

 Кесте 1. Биологиялық объектілерге жүргізілген биурет реакциясының нәтижесі

 Кесте 2. Биологиялық объектілерге жүргізілген ксантопротеин реакциясының нәтижесі

 Кесте 3. Биологиялық объектілерге жүргізілген спектрофотометриялық әдіс нәтижесі

 График 1. Әртүрлі өнімдердегі нәруыз мөлшері.

 VІ Талқылау

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 VII Қорытынды:

 (гипотезаның расталуы немесе теріске шығуы, мақсатқа жеткен қорытындылар)

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

 Шектеулер мен кемшіліктер:

1.____________________________________________________________________________ 2.____________________________________________________________________________

3.____________________________________________________________________________

 Жақсарту шаралары: 1.____________________________________________________________________________

2.____________________________________________________________________________

3.____________________________________________________________________________

Жетістік критерийлері: