Экономиканың аралас түрі. Дүние жүзі тарихы, 11 сынып, қосымша материал 2.

 Дидактикалық материал 2.3

 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖҮЙЕ

 •Әлемде кеңінен таралған нарықтық экономика - бұл жеке меншік және тауар-ақша қатынастары негізінде дамитын экономикалық жүйе еркін кәсіпкерлік пен таңдау қағидаттарына негізделген экономика түрі.

 •• Экономиканың бұл түрі адамның еркіндігіне, оның кәсіпкерлік дарындылығына және мемлекеттің оларға әділетті қарауына негізделген бірнеше қағидаттармен анықталады.

 •Нарықтық экономика жеке бостандық пен адал бәсекелестікпен сипатталады. Бостандық пен адал бәсекелестіктің кепілдіктері тек азаматтық қоғамда және заң үстемдігінде ғана беріледі. Бірақ адамның құқықтық мемлекетте алған құқықтарының мәні тұтыну бостандығына құқығы болып табылады: әр азамат өзінің өмірін өзінің қаржылық мүмкіндіктері шегінде өз қалауымен ұйымдастыруға құқылы.

 •Жүйенің бұл түрі инновацияға бейім, ресурстар тиімді бөлінген.

 •Еркін бәсекелестік монополиялардың пайда болуына әкеледі.

 •Нарықтық экономика жағдайында меншік құқығы қол сұғылмайды және мемлекет басқа азаматтар азаматының мүлкін заңсыз бұзудан қорғану рөлін өзіне алады.

 •Мемлекеттің рөлі экономиканы тиімді реттеу болып табылады, оның рөлі шектеулі. Бұл сұранысты (тұтынушының мүддесін) емес, өндірушінің мүддесін анықтайды (жеткізеді), мемлекет емес. Экономикалық өмірдің жекелеген салаларын тек мемлекет реттейді.

 •Реттеуді іс-шаралардың өте кең ауқымы ретінде түсіну керек: салық саясатынан бастап сот арқылы монополияларды жоюға дейін және оны тиімді пайдалану кезінде мемлекеттің беделі соғұрлым жоғары болады..

 Негізгі белгілері:

 •меншік нысандарының алуан түрлілігі, олардың ішінде бұрынғыша жетекші орын әр түрлі жеке меншік алады;

 •қуатты өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылым құруды жылдамдатқан ғылыми-техникалық революцияны өрістету;

 •мемлекеттің экономикаға араласуы шектеулі, бірақ үкіметтің әлеуметтік саладағы рөлі әлі де үлкен;

 •өндіріс және тұтыну құрылымының өзгеруі (қызмет рөлінің өсуі);

 •білім деңгейінің өсуі;новое отношение к труду (творческое);

 •қоршаған ортаға көңіл бөлу (табиғи ресурстарды ұқыпсыз пайдалануды шектеу);

 •экономиканы ізгілендіру («адами әлеует»);

 •Қоғамды ақпараттандыру (білім өндірушілер санының артуы);

 •шағын бизнестің қайта өркендеуі (өнімді тез жаңарту және жоғары саралану);

 •экономикалық қызметтің жаһандануы