Баяндама: Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары.

Баяндама: Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары. казакша Баяндама: Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары. на казахском языке


Ақтөбе облысы, Мәртөк ауданы
Хлебодаровка орта мектебінің
бейнелеу өнері және сызу пәні мұғалімі
Бегжанова Жаныл Жубановна

Бүгінгі күні мемлекектіміздің өркениетке жету жолындағы өр талабына тұғыр боларлықтай ұрпақ оқыту,тәрбиелеу ісін жаңа сапалық өзгерістер деңгейінекөтеруді талап етіп отыр.Мектеп құрылымында болып жатқан өзгерістер,білім беру мақсатарының алмасуы, оныңдамытушылық сипаттарының бекітілуі, көпнұсқалық оқытуға көшу сияқты мәселелер орындаушылардан шығармашылық бастамалық, жұмыстың жоғары сапасын және кәсібилікті талап етеді.
Шығармашылық- бұл адамның өмір шындығында өзін-өзі тануға ұмтылуы,ізденуі.Бұл үлкен жауапкершілік артатын күрделі мақсат.Оны шешу үшін ең алдымен оқыту мазмұны жаңартылып,әдіс-тәсілдің озығы өмірге келуі,олар әрбір жеке азаматтың жеке басының қасиеттерін,қабілеттерін дамытып,шығармашылығын, талантын ұштайтындай болып ұйымдастырылуы қажет.Сонда ғана мектепетерден өз өміріне өзгеріс енгізе алатын,өз бетінше өмір сүру жолдарын таңдай алатын азаматтар тәрбиеленіп шығады.
Баланы бастауыш сыныптардан бастап шығармашылық ойлауға,қалыптан тыс шешімдер қабылдай алуға,практикалық әрекеттерге дайын болуға әкелудің жолдарын көрсету керек.Шығармашылық-бүкіл тіршіліктің көзі.Адам баласының сөйлей батаған кезінен бастап,бүгінгі күнге дейін жеткен жетістіктері шығармашылықтың нәтижесі. Бұған бүкілхалықтық, жалпы және жеке адамның шығармашылығы арқылы келдік.Әр жаңа ұрпақ өзіне дейінгі ұрпақтың қол жеткізген жетістіктерін меңгеріп қана қоймай, өз іс-әрекетеріндесол жетістіктерді жаңа жағыдайға бейімдей,жетілдіре отырып, барлық салада таңғажайып табыстарға қол жеткізеді.
Ал бүгінгі күрделі әлеуметтік-экономикалық жаңарулар тұсында шығармашылық қабілеттер басты нысана болып,керісінше,оқушыда шығармашылық қабілеттің болмауы үлкен проблема саналып,ойландыруы тиісті деп ойлаймыз.Себебі өмірдегі сан алуан қиыншылықтарды шешу тек шығармашыл адамдар қолынан келеді.Тек шығармашылық қана қандай түрде,қандай деңгейде болмасын оқушыға өмірдің мәнін түсінуге,бақытын сезінуге мүмкіндік әпереді.
Баланың шығармашылық қабілеттерін дамытудың жолдарын,құралдарын анықтау психология мен педагогика ғылымдарында өте ертеден зертттеліп келеді.Шығармашылық әлемдік мәдениеттің барлық дәуіріндегі ойшылдардың назарында болғандығын «шығармашылық теориясын» жасауға деген көптеген ізденістердің болғандығынан байқауға болады.Бұл әрекеттер өзінің логикалық шегіне жеткен деп айтуға болмайды.Сондықтаншығармашылық педагогикасының негізгі мақсаты-бүгінгі күн талаптарынан туындаған, озық қоғамға лайықты жаңа сана,рухани сапа қалыптастыру және дамытуда тың жолдар мен соны шешімдер іздестіру болып табылады.
Баланың шығармашылық қабілетін дамыту мәселесін талдау ең алдымен «қабілет» ұғымының мәнін терең түсініп алуды қажет етеді.Философияда-«қабілеттерді»тұлғаның белгілі бір әректі орындауға жағыдай жасайтын жеке ерекшеліктерді дей келе,олар қоғамдық-тарихи іс-әрекеттердің нәтижесінде қалыптасып,әрі қарай дамып отыратындығын атап көрсеткен.
Демек,оқушыларының тұлғалылығын тәрбиелеу үшін,ең алдымен олардың қабілеттерін дамытудың мәні зор.Қабілеттер мәселесін қорытындылай келе,педагогикалақ практика үшін мәні ерекше мына жағдайларға айрықша тоқталу жөн.Бірінші-адамдардың қабілеттер деңгейі жағынан тең дәрежеде болмауы.Қабілеттердің бірдей емес екендігін сыныпта отырған оқушылардың әр қайсысының әр пәнге және әр деңгейде қабілетті болатындығымен дәлелдеуге болады.Бірі есепке жүйрік болса,екіншісі тілге бай,ал енді біреулері сурет салғанды тәуір көреді.Оладың қабілеттерінің құрылымы да,оны құрайтын компоненттер де әр түрлі болады.Мәселен: математикалық қабілеті басым балаларда ойлау операциялары тез, дәл болады да,бейнелеу өнеріне қабілетті балаларда нақты затардың бөліктерінің арақатынасынан жылдам анықтай білу сияқты белгілер басым болады.Музыкаға қабілетті бала есту,ритмді түсіну, сезімталдық сияқты сапаларымен ерекшеленеді.
Екінші-адамдар бойында қабілеттің бір түрі ғана бола ма, әлде әр түрлі қабілеттің белгілері бола ма деген сауал төңірегіндегі пікірлер жайлы.Ғалымдар керісінше көз қарастардың бар екендігіне қарамастан,адам бойында әрекеттің бірнеше түрін орындай алу мүмкіндіктерін бар екендігін дәлелдейді.Мысалы ақындығымен қатар музыкаға,суретке қабілетті адамдар.
Психолгтар қабілеттердің екі түрлі деңгейінің болатындығын дәлелдейді.
1. Репродуктивті-іс, әрекетті, білімді берілген үлгі бойынша қабылдай алу деңгейі.
2. Шығармашылық- жаңалық ойлап табуға бағытталған қабілеттер деңгейі.
«Шығармашылық» сөзінің төркіні этимологиясы «шығару», «ойлап табу»дегенге келіп саяды.Демек жаңа нәрсе ойлап табу,сол арқылы жетістікке қол жеткізу деп түсіну керек.Философиялық сөздікте «шығармашылық қайталанбайтын тарихи-қоғамдық мәні бар, жоғары сападағы жаңалық ашатын іс-әрекет»,-деп түсіндіріледі.Ал көрнекті психолог Л.С.Выготский «шығармашылық деп жаңалық ашатын әрекетті атаған».
Шығармашылық-өте күрделі процесс.Ол іс-әрекеттің түрі болғандықтан тек адамға ғана тән.Ұзақ жылдар бойы шығармашылық барлық адамның қолынан келе бермейді деп қарастырылып келсе,қазіргі ғылым жетістіктері қабілеттің мұндай дәрежесіне белгілі бір шартар орындалған жағдайда кез келген баланы көтеруге болатындығы жайлы көп айтуда.
Оқушылардың қабілеттері екі түрлі әрекетте дамиды.Біріншіден,кез келген бала оқу әрекетінде адамзат баласының осы кезге дейінгі жинақталған тәжиірбесін меңгерсе екіншіден,кез келген оқушы шығармашылық әрекеттер орындау арқылы өзінің ішкі мүмкіндіктерін дамытады.Оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің айырмашылығы-ол баланың өзін-өзі қалыптастыруына өз идеясын жүзеге асыруына бағытталған жаңа әдіс-тәсілдерді іздейді.Проблеманы өзінше,жаңаша шешуге талпыныс жасайды.Біздің ойымызша, бүгінгі оқушылардың кез келгені шығармашылық тапсырмаларды шешуді табыспен меңгере алады.Тек ол жұмысқа дұрыс басшылық,шебер ұйымдастырушылық қажет.
Осыған орай,ғалымдар жүргізілген тәжірибе барысында,барлық пәндердегі білім мазмұнында оқушының шығармашылық қабілетерінің дамуы басты нысана болып алынуымен байланысы,оқулықтарда берілген тапсырмалардан басқа өздігінен бақылау жүргізу, қарапайым тәжірибе, эксперимент қою, мәтінмен сызбамен, суретпен, диаграммамен жұмыс істеу,жекеден жалпыны шығару, жалпыны жекелеу қолдау, т.б. сияқты оқушыны ескерлікке, дербестіккебаулитын, ойына түрткі болып, шығармашылыққа жетелейтін, өздігінен ізденіске салатын, айналадағы дүниемен қарым-қатынасқа түсіретін, «жаңалық ашып»,оның нәтижесінің «қызығына» бөлейтін әдіс-тәсілдер мен мазмұндық ойындар,қызықты тапсырмалар тұрақты жүргізіліп отырылуы біз көтеріп отырған мәселені нәтижелі ететіні нақтыланды.
Оқушының шығармашылық қабілетін дамыту үшін бірнеше шарт орындалу тиіс.Олар:
Шығармашылық қабілетін дамытуды ерте бастан қолға алу;
1.Жүйелі түрде шығармашылық әрекет жағдайында болуы;
2.Ойлау мүмкіндігінің ең жоғары деңгейіне жету;
3.Оқушының шығармашылық іс-әрекетіне жағдай туғызу;
Оқушының шығармашылық іс-әрекетіне жағдай туғызу дегеніміз-оқушыны ойлай білуге үйрету екені сөзсіз.Мектеп табалдырығын жаңа аттаған бүлдіршіннен шығармашылық қабілетті талап етпес бұрын, оны соған үйреткен жөн.Оқушының зейінін, есін, қиялын, интеллектісін дамыта отырып,ойлау қабілетін, шығармашылық іс-әрекетін жоғары деңгейде көтеруге болады.Оқушылардың шығармашылық қабілетін үнемі дамытып отыру үшін әрбір өтетеін тақырыптарда, сабақта өзімде, оқушылардыда тек практикалық жағынан емес, эстетикалық мәні жағынанда маңызды көркем туынды жасауды үйретемін.Әрбір сабақта тақырыпқа сәйкес көрнеліктерімен байланыстырып өткіземін. Біздің қазақ халқының Бейнелеу өнерінде қылқалам шеберлері Әбілхан Қастеев,Құлахмет Қожықов, Г.Ысмайлова, Орал Тақсықбаев сияқты белгілі қылқалам шеберлерінң пейзаж,жанрына,сатиралақ және лирикалық, эскиздері және басқада шығармашылықтарына пайдаланып,айта отырып сүйеніп сабақ өткіземін.
Оқушыларды дамытушылығында ұлттық өнер туралы білімдерін жүйеге түсіріп,шығармашылығын қиялын дамыту.Түрлі түстерді ажыратып, оларды бейнелеу әрекетінде шебер қолдана білуге үйрету.
Оқушыларды олардың көркемдік білім деңгейін көтеру мәселесі бүгінгі таңда айрықша мәнге ие және қазіргі уақытта халықтың өнерге деген ынта ықыласы ана- ғұрлым артты.Халық өнерін жаңғыртып,одан әрі дамыту бүгінгі күннің көкейтесті мәселесі болып табылады.Бұл орайда қазақтың қолданбалы өнерінің мәні мен алар орны айрықша.Кіріспені осыған байланыстыра келіп,тақтаға ілінген плакат пен макет, әр түрлі суреттер бойынша ою-өрнектің түрлерімен таныстырамын.Плакаттарды пайдаланамын.Тақтаға салу әдістерін көрсетемін.Жалпы жаңа сабақты бекіту үшін сұрақ-жауап тәсілін қолданамын.
Жалпы оқушылардың өмірге көз қарасын,эстетикалақ талғамын осы бейнелеу өнерінен бояу түстерінің пайдалану ретінен байқауға болады.Бүгінгі күнің талабына қарай халық арасынан шыққан іскер-шеберлердің шығармашылық ізденістер нәтижесінде одан әрі дамып тұр, соңғы мазмұнға ие болуда.Өмірде дұрыс жол табу үшін адам дұрыс ой түйіп,өздігінен сапалы,дәлелді шешімдер қабылдай білуге үйренуі қажет.Адам бойындағы қабілетерін дамытып, олардың өшуіне жол бермеу,оның рухани күшін нығайтып, өмірден өз орнын табуға көмектеседі.Өйткені адам туынды ғана емес жаратушы да.



Жүктеу батырмасы 50 секундта ашылады!!!




KZ » Сабақ жоспары » Баяндамалар жинағы, баяндама Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары. туралы казакша баяндама на казахском, баяндама қазақша, баяндамалар қазақша, баяндама на казахском языке, баяндама казакша, баяндама қазақ тілі мен әдебиеті, Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары., баяндама Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары., қазақша баяндама Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары., баяндама Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары. туралы казакша баяндама на казахском, баяндама қазақша, баяндамалар қазақша, баяндама на казахском языке, баяндама казакша, баяндама қазақ тілі мен әдебиеті, Оқушылардың шығармашылық қабілетін дам, Баяндама: Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытужолдары.