Баяндама: «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі»

Баяндама: «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі» казакша Баяндама: «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі» на казахском языке


Ақтөбе қаласы,
№53 орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі
Кумекова Майра Уалиевна

Қоғамымыздың қазіргі даму кезеңі мектептегі білім беру жүйесінің алдына оқыту үрдісін технологияландыру мәселесін қойып отыр. Оқытудың әр түрлі технологиялары жасалып, білім беру мекемелерінің тәжірибесіне енуде. Жаңа технологияларды меңгерту мұғалімнің интелектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани, азаматтық және де басқа да көптеген адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді
Жаңа технологиялар теориялық тұрғыда дәлелденіп, тәжірибеде жақсы нәтижелер беруде.
Жаңапедагогикалықтехнологиялардыкүнделіктісабақүрдісіндепайдалануүшін,әрмұғалімалдындаотырғаноқушылардыңжасерекшеліктерінескереотырып, педагогтікмақсатына,мүддесінесай, өзініңшеберлігінеорайтаңдапалады. Бұлжаңатехнологиялар-оқушылардыңшығармашылыққабілеттерін, тереңойлайбілуін, теориялықнегіздерін, эстетикалықкөзқарастарынпайымдауын, бағаберуін, танымдықбелсенділігіндамытуғабағытталған. Жалпыбілімберетінмектептердегіоқу-тәрбиеүрдісінжаңашадамыту, яғнионыңнәтижесініңжоғарғыдеңгейдеболуынқадағалаужаңашылпедагогтардыңқолындаболды. Оларпедагогикаға «жаңатехнология» терминіненгізді. Бұлжаңашылпедагогтардыңмақсаты-оқушылардыңалатынбілімдерінсапалыету, оныңтолыққандыжекетұлғаболыпқалыптасуынанегізболу. Осығанорайқазірдепедагогикалықтехнологияларкөптепсаналады.
Мысалы, атапайтарболсақ, Ынтымақтастықтаоқытутехнологиясы, Ш.А.Амонашвилидің «Білімберудіізгілендірутехнологиясы», П.М.Эрдниевтің»Дидактикалықбірліктердіірілендірутехнологиясы», Л. С. Выготский, Л.В.Эльконин, В.В.Давыдовтің «Дамытаоқытутехнологиясы», В.М.Монаховтың «Модульдікоқытутехнологиясы», «Проблемалықоқытутехнологиясы», В.Ф.Шаталовтың «Тірексигналдарыарқылыоқытутехнологиясы», С.Н.Лысенконың «Түсіндіребасқарыпозаоқытутехнологиясы», «Деңгейлепсаралапоқытутехнологиясы», «Оқытудыңкомпьютерліктехнологиясы», Сынтұрғысынанойлауарқылыоқытутехнологиясы»т. б. көптегентехнологияларенгізілді.
Бұлпедагогикалықжаңатехнологияларбастауышсыныпмұғалімдерінемынадайқағидалардыұстанады:оқуғашығармашылықтыңенуі, мұғалімменоқушыарасындаынтымақтастық,өзараәрекеттестіксипатындағыжаңаәлеуметтікқатынастыңпайдаболуы,жекетұлғаныңдамуынажағдайдыңтуғызылуы, яғнижекетұлғағабағдарланғаноқу,тұлғадамуыныңсыртқыәсерменбіргеоқушыныңішкітүрткілерінегізіндежүргізілуі. Сонымен, педагогикалықтехнологиядегеніміз-тәжірибедежүзегеасырылып, нәтижеберетінпедагогикалықжүйеніңжобасы. Жаңатехнологиялардыңнегізгіқағидалары:
- балағаізгіліктұрғысынанқарау;
- оқументәрбиеніңбірлігі;
- баланыңтанымдықжәнешығармашылықикемділігіндамыту;
- баланыңтанымдықкүшінқалыптастыружәнедамыту;
- әроқушының , оныңқабілетіменмүмкіндікдеңгейінеқарайоқыту;
- барлықоқушыныңдамуыүшінжүйеліжұмысістеу.
Білімніңжаңамазмұнынжүзегеасыруүшінжаңатехнологияларқажет-ақ. Жаңалықтымеңгеруменжүзегеасырудадұрыстүсінбеушілікұйымдастырушығаәртүрлікедергіжасайтыныбелгілі. Сондайпедагогикалықтехнологиялардыңбірі « Оқуменжазуарқылысынтұрғысынанойлаудыдамыту» .
«Сынтұрғысынанойлаудыдамыту»технологиясыәлемніңтүкпір-түкпіріненжиналғанбілімберушілердіңбірлескенеңбегідептүсінуімізкерек.
Бұлбағдарламаныңмақсатыбарлықжастағы,соныңішіндебастауышсыныпоқушыларыныңкезкелгенмазмұн, түсініккесынитұрғыданқарап,екіұйғарымбірпікірдіңбіреуінтаңдауғасапалышешімқабылдаудыосысабақтардаүйренеді. «Сорос-Қазақстанқоры» арқылыкелгенбұлтехнологияқазақтілдеріндемектепкеенебастады.
Бұлбағдарламажаңабуыноқулықтарыныңталаптарынжүзегеасыруда,оқушылардыңбілімдеңгейінкөтеруде, балалардышығармашылыққабаулуда,ойларынеркінайтудатезарададұрысшешімдертабуғаатсалысатынбірден-біртиімдібағдарламадепесептеймін.
Сынтұрғысынанойлау-сынауемес, шыңдалған, бірін-бірітолықтырғанойлаудесекқателеспейміз.
Аталмыш бағдарламаның ішкі құрылымында ерекшелік бар. Бұл құрылым үш деңгейден тұратын оқыту мен үйретудің үлгісі. Көп ақпаратты талдай, жинақтай отырып ішінен қажеттісін алуға үйретеді.
1-кезең-Қызығушылықты ояту. Бұл үйрену үрдісі. Оқушының бұрынғы білетіні мен жаңа білімді ұштастырудан тұрады. Сондықтанда сабақта қарастырғалы тұрған мәселе жайлы оқушы не біледі, не айта алатындығын анықтаудан басталады. Бұнда ойды қозғау, ояту, ми қыртысына тітіркендіргіш арқылы әсер ету жүзеге асады. Осы кезеңге қызмет ететін «Жұпта талқылау»стратегиясын бүгінгі практикалық жұмыс барысында байқайсыздар, сондай-ақ келесі сабақтарда үйренуге болады. «Топтау», Түртіп алу», «Болжау», «Әлемді шарлау»т. б. әдістер жинақталған.
Қызығушылықтыоятукезеңініңекіншімақсаты - үйренушініңбелсенділігін , ынта-жігерінарттыру.Оқушы өз білетінін еске түсіреді, қағазға жазады. Жұбымен, тобымен талқылайды.
Оқушы ойын осылайша шыңдауға мүмкіндік туады. Және де жаңа білім жайлы ақпарат жинап, оны байырғы біліммен ұштастырады. Мысал үшін 3-сыныпта Ана тілі пәні бойынша қазақтың ұлы ақыны А. Құнанбаевтың Крыловтан аударған аудармасы «Шегіртке мен құмырсқа»мысалын өткелі отырғанымды хабарлаймын.
Қызығушылықтыоятусатысыбойынша:- шегірткеменқұмырсқатуралынебілетіндерінсұрадым. Мұнда оқушылар екеуінің де жәндік екенін, далалық жерде тіршілік ететінін айтып, ойларын дәптерге жазып алды, жұпта талқылады, осылайша ойлары ашылып, жаңа білім жайлы ақпарат жинайды. Ойлану мен үйренуге бағытталған бұл бағдарламаның
2-кезеңі «Мағынаны тану». Бұл кезеңде үйренуші жаңа ақпаратпен танысады, тақырып бойынша жұмыс істейді, тапсырмалар орындайды. Оның өз бетінше жұмыс жасап, белсенділік көрсетуіне жағдай жасалады. Оқушылардың тақырып бойынша жұмыс жасауға көмектесетін оқу стратегиялары бар. Соның бірі ІNSERT. Ол бойынша оқу тақырыбымен яғни «Шегіртке мен құмырсқа» мысалымен танысу барысында,
Y- білемін;
- - білмеймін;
+ - мен үшін жаңалық;
? –мені таң қалдырды;
белгілерін қоя отырып, мысал өлеңді оқу тапсырылады. ІNSERT- оқығанын түсінуге, өз ойына басшылық етуге, ойын білдіруге үйрететін ұтымды құрал. Бір әңгіменің соңына тез жету, оқығанды есте сақтау, мәнін жете түсіну күрделі жұмыс. Сондықтан да оқушылар арасында оқуға жеңіл-желпі қарау салдарынан түсіне алмау, өмірмен ұштастыра алмау жиі кездеседі. Мағынаны тануды жоғарыдағыдай ұйымдастыру - аталған кемшіліктерді болдырмаудың бірден-бір кепілі.
Үйренушілер білетіндерін анықтап, білмейтіндерін белгілеп сұрауға әзірленеді. Бұл әрекет арқылы жаңаны түсіну үшін бұрынғы білім арасында көпірлер құрастыруға , яғни байланыс құруға дағдыландырады.
Тақырып бойынша «Ой толғаныс»бағдарламаның 3-кезеңі. Күнделікті оқыту процесінде оқушының толғанысын ұйымдастыру, өзіне, басқаға сын көзбен қарау, баға беру назардан тыс қалып жатады. Одан гөрі үйге тапсырма беру, оны түсіндіру, баға қою сияқты шараларға уақыт жіберіп аламыз. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасында бұл сабақтағы аса қажетті мәнді, маңызды әрекет болып табылады. Дәл осы кезеңде үйренуші не үйренгенін саралап, салмақтап , оны қандай жағдайда, қалай қолдану керектігін ой елегінен өткізеді. Белсенді түрде өз білімін үйрен жолына қарап, өзгерістер енгізеді, яғни нағыз білім шыңына көтеріледі, үлкен әлемге енеді. Сол білім арқылы өзінің өзгергенін сезінеді, өзіне өзгеше сенім, тәрбиелік, даналыққа бастау алады. Толғануды тиімді етуге лайықталған «Бес жолды өлең», «Венн көрсетілімі», «Еркін жазу», «Екі түрлі түсініктеме күнделігі», «Ойлану стратегиясы» т. б осы сияқты стратегиялар әр сабақтың ерекшелігіне қарай лайықты қолданылады. Олар оқушылардың бір-бірімен ой алмастыруын, ой түйістіруін қамтамасыз етеді. Әр оқушы өз шығармашылығын көрсете алады.
Менөзсабағымда «Ойтолғаныс» сатысында«Екітүрлітүсініктемекүнделігі»стратегиясынпайдаландым. Яғни, шегірткеменқұмырсқаістерінебайланысты.
Оқушылардандәптердіңбетіненеортасынавертикальсызықпенбөлудісұрадым. Мәтіндіоқубарысындаолар:
Бөліктіңоңжағына:
Мәтіндеқаттыәсереткентұстарды, үзінділердіжазды.
Бұлтақырыпбойыншаәлбеттеоқушыларшегірткеніңпайдасызіспенайналысып, алажаздайәнайтып, бибилеуменжүріп, жазартынанқыскелетінінойламағандығытуралыжазды.
Бөліктіңсолжағына:
Солмәтіндеөздерінеәсереткенүзінділертуралыжазады.
Оларбұлтапсырмаларбойынша «шегірткеуақытынбосқаөткізбей, олдақұмырсқасияқтықысқадайындалукерекеді»дейді. «Қыстыңқамынжазойла» дегенмақалдыескетүсіреді.
Әроқушымәтінментанысып, күнделіктітолтырыпбіткенсоңжұпта, топтаталқылауұйымдастырылады. Жұмысаяқталғансоң ,қорытуғаарнапәкелгенсұрақтардыоқушыларғақойып, жауаптарыналдым.
Мысалы:
1. Сіздің ойыңызда не сақталып қалды?
2. Автор оқырманды қалай қызықтырды?
3. Кейіпкерлердің іс-әрекетін сіз қалай бағалайсыз?
Бұл әдіс те оқушыларды ұжым болып жұмыс жасауға үйретеді. Ақпараттарды өз бетінше меңгеруге жағдай жасайды. Сөз астарын, құдіретін түсінуге машықтанады. Сондай-ақ, әдістің тиімділігі сабақтан тысқары қалатын оқушы болмайды, оқыған мәтінді түсіну, оны түсінікті етіп айтып беру, оған қатысты ойын, пікірін білдіру арқылы сауатты оқырман қалыптастыру мүмкіндігі туады.
Сын тұрғысынан ойлауды үйрету үшін мына шараларды орындауы шарт:
1. Сын тұрғысынан ойлауды үйрету үшін уақыт керек.
2. Оқушыларға ойланып-толғануға, ойын ашық айтуға рұқсат беру.
3. Әр түрлі идеялар мен пікірлерді қабылдау.
4. Үйрену барысында оқушылардың белсенді іс-әрекетін қолдау.
5. Кейбір оқушылардың бір-бірінің жауабына жасаған сынының
дәлелді, дәйекті болуын талап ету.
6. Сын тұрғысынан ойлауды бағалау.
Ал, оқушыларға байланысты:
- сенімділікпен жұмыс жасау;
- бар ынтасымен оқуға берілу;
- пікірлерді таңдау, құрметтеу;
- өз пікірін ашық білдіруді талап ету қажет.
Тек сонда ғана олар:
- мен осы мәселе туралы не ойлаймын?
- осы мазмұннан алған ақпарат менің бұрынғы білетініме сәйкес пе?
- маған бұл жаңа ойлар қаншалықты әсер етті деген сауалдар төңірегінде ойлауға үйренеді.
Сынтұрғысынанойлаудыдамытутехнологиясыныңбастымақсаты –оқытудыоқушығабағыттау. Осы орайда ең бастысы оқыту философиясы түбегейлі өзгереді. Оқыту үрдісінде алдымен оқыту мақсаты, оқыту мазмұны және сабақ құрылымы мен формалары өзгереді.
Және де Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасы бойынша оқыту үрдісінде оқушыны-басты тұлға деп алып:
- оқытуды оқушының дамуына бағыттай ұйымдастырамын;
- Оқыту мазмұнына байланысты мақсат пен міндетті дұрыс қоямын, нәтижеге жетемін,
- жеке тұлғаның танымдық әрекет иесі болуы;
- мұғалім мен оқушы арасындағы тең құқылы қарым-қатынасты қолдаймын;
- кәсіби деңгейім дамып, жаңашыл мұғалімнен зерттеуші ұстазға айналдым;
Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасы бойынша оқытудағы өзгерістің нәтижесі мынадай болды:
- сабақ түбегейлі оқушыға бағытталады;
- ұжымдық ынтымақтастық қатынас орнады;
- бұрынғы білімдеріне білім қосады;
- микроклимат өзгереді;
- оқушылардың жауапкершілігі артты;
- күтпеген өзгерістер болу үшін стандартты емес тәсілдер қолдандым;
- мен күтпеген өзгерістер болды;
- проблемалық ситуациялар туғыздым;
- оқушылар жоғары деңгейдегі сұрақтар қоя бастады;
- өзім де өзгердім, көп оқимын, балалардан үйренемін, бірге жауап іздеймін, бірге оқимыз, бірге дамимыз.
Әрине, әрсабаққадайындықкерек, оқушыларғашығармашылықбағыт-бағдарбереотырып,үздіксізіс-әрекеткежетеледім. Бұлбағдарламаныоқып , үйреніпоныөзжұмысымдақолданыпмұғалімдіккәсіптіңқыр-сырынатереңдейтүстім. Бағдарламастратегияларыоқушылардыңбірін-бірітыңдап, құрметтеуінеүйретті. Қуанышпенайтакететінжайт ,бұрынүндемейотыратынбалалардыңсабаққақызуараласуы. Жайуақыттаоларөздерінбұлайкөрсетугебарақоймаседі. Сабақтардыерекше ,жаңатехнологияжобасыменөтуіоларғаеркінсөйлеп, ойларынашықжеткізуге, сыншылкөзқарасбайқатуларынамүмкіншіліктуғызғандай. Бүгінгіқоғамғада, мектепкедекерегіосылар. Ендіосытехнологиянықолданылғансабақжоспарынназарларыңызғаұсынамын.
Сабақтыңтақырыбы: Шегірткеменқұмырсқа
Сабақтыңмақсаттары:1. Балалардыталдау, талқылау, салыстыружәне
мазмұнынөздеріашуғадағдыландыру;
2. Оқушылардыңтілбайлығын, сөздікқорын
байыту, өзойынеркінжеткізіп, салыстыруға
үйрету;
3. Еңбекшілболуға, өзгелердітыңдайбілуге,
тиянақтылыққатәрбиелеу;
Көрнекіліктер:А. Құнанбаев, И. В. Крыловтыңсуреттері, қыссуреті, Венн
диаграммасы.
Әдісі:Сынтұрғысынанойлаудыдамытутехнологиясы, сұрақ-жауап,
талдау, дәләлдеу
Сабақтыңтүрі:Аралассабақ
Сабақтыңбарысы:
1. Ұйымдастыру.
Психологиялықдайындық.
- Сабақтабәрімізбір-бірімізгесәттіліктілейік.
2. Қызығушылықтыояту.
- Балаларқандайжылмезгілдерінбілесіңдер?
- Жаздегендекөзалдарыңанелерелестейді?
- Күздегендеше?
- Ендіосыайтылғандарданкластерқұрастырайық.
Мезгілдер:
Көктем:табиғатоянады, егінегіледі;
Қыс:аяз, суық, боран;
Жаз:жазғыдемалыс, жасылтабиғат, жеміс-жидек;
Күз:егін, жеміспіседі, ағаш, шөпқурайды.
3. Ойшақыру.
Жаңасабақпентаныспасбұрынжұмбақтардышешіпалайық:
1. Атбасты,
Арқармүйізді.
Бөрікеуделі,
Бөкенсанды. (Шегіртке)
2. Ине бел, қылқа мойын, қара батыр,
Қара тауды арқалап бара жатыр. (Құмырсқа)
- Енді осы шегіртке мен құмырсқа туралы не білетінімізді айтайық.
- Балалар екеуінің де далада тіршілік ететін жәндік екендерін айтты.
4. Суретпен жұмыс.
- Суретке назар аударыңдаршы. Шегіртке мен құмырсқа туралы не айтылуы мүмкін?
- Енді оқулыққа қарайық, бұл шығарманың қай түріне жатады?
- Мысал деген не?
- Біз қандай мысалдармен танысып едік?
- Бүгін осындай кейіпкерлермен И. Крыловтың мысалында танысамыз.
- Мысалды аударған А. Құнанбаев
5. Мағынаны тану.
- Біздің болжамымыз оқулықпен сәйкес келе ме екен?
- Оны білу үшін мысалды оқып көрелік. (Іштерінен оқыту, таныс емес сөздерді түртіп отырады, соңынан сөздік жұмыс жүргізіледі.
6. Мәтінді оқып болған соң, өздеріне бұл мысалдан білетіндерін білмейтіндерін анықтау үшін ІNSERT жүйесін қолданады.
7. Ойға шабуыл. Венн диаграммасын салып, шегіртке мен құмырсқаның дара, ортақ қасиеттерін шеңберге жазады.
8. Шығармашылық тапсырма.
«Екі түрлі түсінік күнделігін»жазу
9. Үйге тапсырма.
- Мысалды рөлге бөліп оқу
- Шегіртке мен құмырсқаның іс-әрекетін сипаттайтын мақал-мәтел жазу.
- Суреттерін салу
10. Бағалау
11. Қорытынды.
Міне, бұлтехнологиядаоқушыөзтопшылауын , өзпайымынеркінбілдіреді, өзіндікдәлелдеркелтіреді,басқалардыңойтүйіндерінсынайды, өзпікірін , өзтоқтамынжасайды. Бұләдісшәкірттергеде, оқытушыларғадаүлкенжауапкершіліктіжүктейді. Оқытуәдістерінжетілдіруге, дамытуғаолардыңтиімділігінарттыруғакөмектеседі. Шәкірттердіңсынитұрғыданойлауқабілеттеріндамытуғаарналғаноқытудыңәдіс-тәсілдерібілімалушығақұбылыстардыңсебептерінтолықұғынуға, ережелермензаңдылықтардыңсырларынтереңтүсінуге ,олардыңғылымибілімдегіорнынаңғаруғақолайлыжағдаяттаржасайды . Мұндайәдістертабиғатынантұйық, өзойынтәптіштептүсіндіругешалағай, өздерінесенімсіздеу, түйінжасаудажасқаншақтықбайқататыноқушыларғапайдасыұшантеңізекенінекөзімжетті.
Сынтұрғысынанойлау - бұлкез-келгенмазмұндысынауемес, онызерттеу, бақылау, талдау,әртүрлістратегияларарқылыөзініңойлаунегіздерінсынитұрғыдадамыту. Жаңатехнологияныңарқасындаоқушыныңбелсенділігіартып, жан-жақтыталдауға, ойынашықайтуға, оқуменжазуарқылысынтұрғысынанойлауғаүйренеді. Осындайжұмыстардыңнәтижесіндебүгінгікүнталабынасайсауатты, білімдіоқушылартәрбиелеугеболады. Олүшінмұғалімкөпізденіп, көпоқып, ізденісүстіндеболукерек.
Қорытаайтқанда, педагогикалықжаңатехнологиялардыңбарлығыжекетұлғаныңөзін-өзідамытуына, өздігіненшығармашылықпенжұмысістейбілуқабілетінжәнебіліктерімендағдыларынқалыптастыруғабағытталғаналғақойғанмақсатқажетудіңтиімділігін, нәтижелілігінқамтамасызетудікөздейтін, берілгенматериалдыжедел, әрісапалымеңгертугебағытталған.



Жүктеу батырмасы 50 секундта ашылады!!!




KZ » Сабақ жоспары » Баяндамалар жинағы, баяндама «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі» туралы казакша баяндама на казахском, баяндама қазақша, баяндамалар қазақша, баяндама на казахском языке, баяндама казакша, баяндама қазақ тілі мен әдебиеті, «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі», қазақша баяндама «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі», баяндама «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі» туралы казакша баяндама на казахском, баяндама қазақша, баяндамалар қазақша, баяндама на казахском языке, баяндама казакша, баяндама қазақ тілі мен әдебиеті, «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың, Баяндама: «Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқытудың тиімділігі»