Қазақша эссе: Тіл

Қазақша эссе: Тіл казакша Қазақша эссе: Тіл на казахском языке


Мемлекеттік тілдің болашағы. Туған елім – тірлігімнің айғағы, Тілім барда айтылар сыр ойдағы, Өссе тілім, менде бірге өсемін, Өшcе тілім, мен де бірге өшемін! – деп , ақын Әбілдә Тәжібаев ағамыз жырлағандай тіл қай елде болса да қастерлі, құдіретті. Ол достықтың кілті, ынтымақтастықтың бастауы, ырыс – берекенің алды, ұлттың әрі жаны, әрі ары. Тіл жай сөз емес, өмірдің талай сынынан өткен, өскелең талаптарға сәйкес өрістей түскен толыққанды ақиқат десек, жаңыла қоймаспыз. “Тіл – адам қатынасының аса маңызды құралы”. Мұның мәні – тіл жоқ жерде адамдардың бірлесіп жұмыс істеуі, қоғамдық өндірістің қай саласын болса да ұйымдастыруы, дамытуы мүмкін емес деген сөз. Елбасы айтқандай: «Дағдарыс өтеді де кетеді. Ал, мемлекет тәуелсіздігі, ұлт мұраты, ұрпақ болашағы сияқты құндылықтар мәңгілік қалады». Әр ұлт ғасырлар бойы қалыптасқан өзіне тән тілімен, салт дәстүрімен ерекше. Біз үшін Қазақстан–біздің Отанымыз, ал Отанымыздың тілі – қазақ тілі. Мемлекеттік тіл мәселесіне байланысты Нұрсұлтан Әбішұлының «Мемлекет өз тарапынан тиісті нәрсенің бәрін жасап жатыр, бүгінгі күні қазақ тілінің тиісті мемлекеттік мәртебесі бар. Тиісті заң бар. Барлық іс-қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізуге мүмкіндік берілген. Заңымызда кез келген жерде мемлекеттік тілде сөйлеуге, кез келген қағазды мемлекеттік тілде жазуға, қажет жерінде сол тілде жауап алуға жағдай жасалынған. Әлі-ақ, қазақ тілі тіршілігіміздің барлық саласында кеңінен қолданылатын болады, тек оны насихаттай білуіміз керек. Ана тілін білмеу қазақ азаматы үшін ұят саналуы тиіс», - деп айтқан болатын. Еліміздің “Тіл туралы” заңында “Қазақстан халқын топтастырудың аса маңызды факторы мемлекеттік тілді меңгеру – Қазақстан Республикасының әрбір адамзатының парызы” – деген. Әрине ұлттың ең бірінші, ең қасиетті сипаты – оның ана тілі. Ұлт анасы тіл болып есептеледі. Сонымен бірге ұлттың өмір сүруінің бірінші шарты. Конституциямыздың жетінші бабының бірінші тармағында Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл - қазақ тілі деп анық жазған, Ата Заңымыздан туындаған “Тіл туралы” Қазақстан Республикасының заңында да осы жағдай берік қамтылған. Біздің азаматтық парызымыз – тіл заңындағы талаптарды жүйелі түрде жүзеге асыру болып табылады. Қазақ тілі қазақ халқының жан сезімін және рухани байлығын ғасырдан-ғасырға жалғастырып келе жатыр. Ал, ол сезім мен байлыққа қол жеткізіп, кенелу қазақтың тіл мәдениетін толық меңгеру арқылы ғана мүмкін болмақ. Тіл – мемлекеттің табан тірейтін тұғырлы темірқазығы. Тіл – ұлттың тірегі. Тіл – өз халқымыздың рухани байлығы, өткені мен болашағы. Сондықтан мемлекеттік тілдің тағдыры барша қазақстандықтардың тағдырын алаңдатуы керек деп ойлаймын. Бұл мәселе уақыт еншісінде деп санаймыз. ХХ ғасырдың басында Абай өзінің жиырма бесінші сөзінде «Орысша оқу керек, хикмет те, мал да, өнер де, ғылым да - бәрі орыста тұр. Зарарынан қашық болу, пайдасына ортақ болуға тілін, оқуын, ғылымын білмек керек. Оның себебі олар дүниенің тілін білді, мұндай болды. Сен оның тілін білсең, көкірек көзің ашылады. Әрбіреудің тілін, өнерін білген кісі оныменен бірдейлік дағуасына кіреді, аса арсыздана жалынбайды.» - деген болатын. Әрине, мақсат орыс тілінен бір күнде бас тарту емес, қазақ тілі мен орыс тілін бір- біріне қарсы қою да емес. Дегенмен, қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін шын мәнінде алуы ғана мемлекетті мемлекет ете алады. Сондықтан, мемлекеттік, яғни қазақ тілін өзіміз қолдап ,дамытуымыз керек. Тіл әрбір адамға ана сүтімен бірге еніп, қалыптасады. Тіл байлығы - әрбір елдің ұлттық мақтанышы. Ол – атадан балаға мирас болып қалып отыратын баға жетпес мұра. Тәуелсіз елдің елдің елдігі жас ұрпағын парасатты да білімді, іскер де қабілетті, Отансүйгіш те ұлтжанды тұлға етіп қалыптастыруда мемлекетік тілдің атқаратын қызметі орасан зор. Ана тілін ұмытқан адам өз халықының өткенінен де болашағынан да қол үзеді Әрине, ана тілімізді дамытуға қаншама қаражат бөлініп, көптеген іс шаралар өткізілуін жоққа шығару қиын. Алайда, өскелең ұрпаққа тіл тағдырын насихаттап, ана тілінде сөйлеуіне ықпал етуіміз керек. Әрбір жүрегі елім деп соққан адамның өзінің халқына, тіліне деген ерекше сезімі болатыны сөзсіз. Ұлттық санасы ояу ғана адамның өз елінің шын жанашыры екені белгілі. Қазіргі кезде көптеген Қазақстанда тұратын өзге ұлт өкілдері қазақ тілін үйренуге талпынса, қазақ мектебіндегі жастарымыз орыс тілінде сөйлеп, орыс сыныптарына еліктейді. Орыс тұрғындары басым елдімекендерде қазақ мектебінің мұғалімдері де өзара орыс тілінде сөйлейді. Халықтың көбі мемлекеттік тілді үйрену үшін жағдай жасалмаған деп шағым түсірумен болады. Бірақ адамда ізденіс, талпыныс деген болуы керек емес пе?! Егер әр адам алдына мақсат қойса, сол мақсатқа жетуі үшін талпынады. Сондықтан да әр адам тілді үйренуі үшін өз-өзіне жағдайы жасау керек. Сонда ғана мемлекеттік тілді үйренеді. Тіл тек жалғыз адамның емес, ұлттың тағдыры. Тіл жоғалса, ұлттың да құрығаны.Президентіміздің биылғы жолдауында: 2020 жылға қарай бүкіл қазақстандықтардың 95 пайызы мемлекеттік тілде сөйлеуі керек.Туған тілімізді білу,оны ұрпақ санасына сіңіру,дамыту,мемлекеттік деңгейде толыққанды қолдануын қамтаммассыз ету әрбір азаматтың қасиетті парызы. «Қазақстанның болашағы- қазақ тілінде»-деп мемлекетік тілдің еліміздегі орнын нақтылап айтып, атап өткен болатын.Сондықтан қазақ елінің әрбір азаматы,мемлекеттік тілдің дамуына барынша ат салысуымыз керек.



Жүктеу батырмасы 50 секундта ашылады!!!