Сабақ жоспары (ұмж): Импульс және энергияның сақталу заңы. Кеңістік пен уақытқа тәуелділігі. (Физика, 10 сынып, I тоқсан)

Сабақ жоспары (ұмж): Импульс және энергияның сақталу заңы. Кеңістік пен уақытқа тәуелділігі. (Физика, 10 сынып, I тоқсан)


ТАҒЫ ДА ОҚЫҢЫЗДАР:
Ұйқы алдында оқылатын дұғалар

[quote] Пән: Физика
Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Кинематика
Сабақ тақырыбы: Импульс және энергияның сақталу заңы. Кеңістік пен уақытқа тәуелділігі.
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме): Сандық және эксперименттік тапсырмаларды орындау кезінде сақталу заңарын қолдану.
Сабақ мақсаттары: - Импульстің сақталу заңын түсінеді
- Энергияның сақталу заңын түсінеді
Сақталу заңдарын пайдалана отырып, есептер шығара алады.

Оқушылармен амандасу, түгендеу
Жаңа сабақтың тақырыбын ашып алу үшін төмендегі тапсырмаларды орындау қажет.
А) сөзжұмбақты шешу.

Б) сурет бойынша оқушылардың ойларын тыңдау.

1. Импульстің сақталу заңы
Импульстің сақталу заңын оқып үйрену үшін алдымен оқушыларды бірқатар маңызды ұғымдармен: механикалық жүйе, тұйық механикалық жүйе, сыртқы күштер, ішкі күштер, консервативтік күштер, күш импульсі ұғымдарымен таныстыру керек. Тұйық механикалық жүйе идеалданған ұғым болып табылады. Берілген физикалық жүйедегі денелердің қозғалысын қарастырғанда оларға сыртқы күштердің әсерін қарастыру өте маңызды. Егерде бұл күштер жоқ болса (немесе олар еленбесе), онда импульстің сақталу заңын қолдануға болады; егерде сыртқы күштер әсер етсе, онда жүйеге әсер ететін күш импульсі жүйе импульсінің өзгерісіне тең болады.
Импульстің сақталу заңын оқып-үйрену үшін, тұйық жүйедегі массалары бірдей, жылдамдықтары әртүрлі екі дененің өзара әсерлесуі қарастырылады. Импульстің сақталу заңы Ньютонның екінші және үшінші заңынан қорытылып шығады.
Әсерлескен екі дененің импульстерінің өзгерісі модульдері бойынша тең де, бағыттары қарама-қарсы болатыны дәлелденеді.
Ары қарай заң тұжырымдалады: тұйық жүйені құрайтын денелердің импульстерінің векторлық қосындысы уақыт өтуімен осы денелердің кез келген қозғалысында және өзара әрекеттесуінде өзгермейді.
Импульстің сақталу заңына міндетті түрде эксперименттік тәжірибе көрсетіліп, мысалдар келтіріліп, есептер шығарылуы тиіс. Мынандай, тәжірибелерді көрсетуге болады: рельспен қозғалатын арбашаның өзара әсерлесуі, екі шардың, өзара әсерлесуі, жеңіл арбаша үстіне қойылған бұрандалы, ойыншық және т.б.
Импульстің геометриялық қосындысы (векторлық) жайында түсіндіру үшін, есеп шығарғанда алдымен графиктік есептерден бастаған дұрыс. Мысалы мына түрдегі есепке тоқталайық. «Радиактивті ядро бөлінгенге дейін біршама жылдамдықпен қозғалып импульске ие болады. Бөлінген кездегі жарықшақтардың импульстерінің қосындысы бастапқы импульсқе тең екенін көрсетіндер».
Бұл есепті шығарғанда химиямен байланысын қарастырған дұрыс. Ыдыраған кездегі атом ядросының импулъсі және жарықшақтардың импулъсі берілген. Есептің шешуі графиктік түрде суретте көрсетілген.

Сонымен бірге дене релятивистік жылдамдықпен қозғалатын болса, тұйық жүйедегі релятивистік импульстің коеындысы, денелер арасындағы кез келген өзара әсерлесуде тұрақты болып қалады. Ал, импульс р жылдамдықпен мына түрде байланысады:


Классикалық механиканың қолдану шегін қарастырайық. Жарық жылдамдығынан әлдеқайда аз жылдамдықтарда (
ТАҒЫ ДА ОҚЫҢЫЗДАР:
Кеңестерді ұнатпайтын жандарға 7 кеңес



Полную версию материала можете скачать на сайте zharar.com через 60 секунд !!!

01


Комментарии для сайта Cackle