ZHARAR | KZ | Өмірбаян / Биография | Доспамбет жырау (1490 - 1523)

Доспамбет жырау (1490 - 1523)

 Доспамбет жырау (1490 - 1523)
Доспамбет жырау (1490, қазіргі Ресей Федерациясы, Ростов облысы, Азау қаласы — 1523, Астрахан маңы) — жырау, қолбасшы, батыр. Доспамбет жырау қазақ халқының қалыптасу кезеңінде өмір сүрді. Кіші Ноғай ордасында әскери қолбасшы болған. Дешті Қыпшақты көп аралаған, Бақшасарайда, Стамбұлда болған. Қырым ханының жағында көптеген әскери жорықтарға қатысқан. Тайпааралық ұрыстардың бірінде қаза тапты.

Шығармашылығы
Доспамбет жырау жырларынан оның мұрат-мақсаты, түсінік-талғамы, дүниеге көзқарасы анық аңғарылады. Отан қорғау, елге, жерге деген сүйіспеншілікті бейнелейтін жырларында қырым, ноғай, қазақ жұртының іргесі бүтін, ешкімге бас имейтін ел болып отырған заманды аңсау сарыны байқалады. Жырау ол заманды қайтып келмес бақытты өмір ретінде толғайды (“Айнала бұлақ басы таң”, “Тоғай, тоғай, тоғай су”, “Азау, азау дегенің”, “Арғымаққа оқ тиді”, “Қоғалы көлдер, қом сулар”, “Айналайын, Ақ Жайық”, т.б.). Жырау өткен өмірді жырлағанда туған ел, өскен жерге деген ыстық махаббатын келер ұрпақ болашағымен байланыстыра сипаттайды. Олардың да ертең еліне қорған, тірек болуын қалайды. Доспамбет жырау өз басын өлімге тігіп, сан рет қанды шайқастарға қатысқан ата қонысын үлкен сүйіспеншілікпен толғайды. Жырау ел қорғау, жорық тақырыбына арналған жырларында елі мен жері үшін өлген ердің арманы жоқ деп, отаншылдық рухты бәрінен биік қояды. Ол серілік пен сақилықты, дарқандықты, қонақжайлылықты ата-бабадан келе жатқан асыл дәстүр ретінде дәріптейді. Доспамбет жырау шығармалары қазақ поэзиясы тарихында өзгеше көркемдігімен, екпінді ырғағымен ерекшеленеді. Жырау айтайын деген ойының қуатын еселеп арттыру үшін қайталауларды жиі қолданады. Сөйтіп, оларды ұтымдылықпен пайдаланып, ойдың әсерлілігі мен өткірлігін күшейте түседі. Доспамбет жыраудың ерлік пен елдікке үндейтін толғаулары Бұқар жырау, Махамбет сынды өзінен кейінгі ақындарға елеулі әсер еткені байқалады. Бұл дәстүр толыса, кемелдене келе жаңа сипатқа ие болды. Доспамбет жыраудың шығармалары толық жеткен жоқ. Көпшілігі жорық үстінде қолма-қол айтылған. Ел жадында сақталғандары ғана бізге жеткен. Осы азғана жырларының өзінен-ақ оның жырды түйдек-түйдегімен ағытатын дауылпаз жырау болғаны аңғарылады. Доспамбет жыраудың жырлары ертеректе Османов “Ноғай уа құмық шығырлары” (СПб., 1893) атты жинағына енген. Кейін В.В. Радловтың “Халық әдебиетінің үлгілері” (1896) деген жинақта басылды. “Ертедегі әдебиет нұсқалары” (1967), “Алдаспан” (1971), “XV — XVІІІ ғасырлардағы қазақ поэзиясы” (1982), “Бес ғасыр жырлайды” (1985), т.б. сан алуан хрестоматия, жинақтарда үздіксіз жарияланып келді.
Скачать файл ZHARAR.COM

(Если ссылка на скачивание файла не доступна - дайте нам знать об этом в комментариях либо через форму обратной связи)

Комментарии (0)

Оставить комментарий

Последние комментарии
Ажихан Алма - Сегодня, 04:05
Әдебиеттік оқу (4 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

Маган 4 сынып адебиеттен тжб 1 токсан жауаптары керек.

Зульфия - Сегодня, 00:41
Әдебиеттік оқу (4 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

Сәлеметсіз бе. 4 сынып Әдебиеттік оқудан ТЖБ жауаптарв керек

Гость Асемай - Сегодня, 00:20
Математика (5 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

Отиниш маган математикадан тжб жибериндерши Атамура китебынан

Гость Жулдыз - Вчера, 23:13
Ағылшын тілі (Бастауыш 3 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

Ағылшын тили 3сынып тжб жауаптары 1токсан

Гость асем - Вчера, 23:11
Жаратылыстану (5 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

жаратылыстанудан бжб жауатары керек еді 1 тоқсан

Алима - Вчера, 22:56
Жаратылыстану (4 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

рақмет

Әсель - Вчера, 22:47
Жаратылыстану (4 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

4тапсырмадағы жануар біріншісі қарақұйрық екіншісі Дуадақ😁

ZHARAR - Вчера, 22:44
Абай Құнанбаев қара сөздері және мағынасы

керемет қара сөздер

Аслан - Вчера, 22:43
Жаратылыстану (5 сынып | 1, 2, 3, 4 тоқсан)

Марс ты знаешь меня больше

ZHARAR - Вчера, 22:39
Дос, достық 🤝 туралы тақпақтар

Достар бірге жүреміз, бірге ойнаймыз,күлеміз. Бірге балық аулаймыз міне,біздер қандаймыз!